Nowa Podstawa Programowa 2026/2027

     Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego 2026 

 

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego została wprowadzona Rozporządzeniem Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej. Akt został ogłoszony w Dzienniku Ustaw 20 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 378), a podstawa programowa dla przedszkoli stanowi załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Od kiedy obowiązuje nowa podstawa programowa? Zgodnie z § 2 rozporządzenia nową podstawę stosuje się od roku szkolnego 2026/2027, czyli od 1 września 2026 r. – we wszystkich grupach wiekowych jednocześnie, zarówno w przedszkolach publicznych, jak i niepublicznych. Nie ma okresu przejściowego dla poszczególnych roczników, jak w przypadku szkoły podstawowej.

Co ważne dla organów prowadzących: podstawa obejmuje przedszkola, oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych oraz inne formy wychowania przedszkolnego, a także prowadzenie wychowania przedszkolnego w ośrodkach dla dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizujących obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego.

Co się zmienia w podstawie programowej przedszkola? Najważniejsze różnice

Nowa podstawa porządkuje wychowanie przedszkolne wokół kilku pojęć, które przewijają się przez cały dokument: kompetencji fundamentalnych, kompetencji przekrojowych i sprawczości dziecka. W praktyce oznacza to przesunięcie akcentu z tego, „co dziecko wie”, na to, jak działa, współpracuje, rozwiązuje problemy i wykorzystuje zdobyte umiejętności w codziennych sytuacjach.

Najważniejsze zmiany w skrócie:

1. Dziewięć obszarów osiągnięć dziecka zamiast czterech. Dotychczasowe cztery obszary (fizyczny, emocjonalny, społeczny, poznawczy) zastępuje dziewięć: społeczny, osobisty, językowy, matematyczny, przyrodniczy, techniczny, cyfrowy, artystyczny i ruchowy. Obszar poznawczy – dotąd łączący matematykę, mowę, przyrodę i wiele innych treści – został rozdzielony na czytelne kategorie. To zmiana, która realnie wpływa na plany pracy, scenariusze zajęć, arkusze obserwacji i diagnozę gotowości szkolnej: odwołania do punktów podstawy (np. I.3) będą wskazywać na nowe obszary i nową numerację.
2. Kompetencje fundamentalne. Podstawa definiuje cztery kompetencje fundamentalne: językowe, matematyczne, cyfrowe i ruchowe – jako warunek dalszego uczenia się i funkcjonowania w różnych sytuacjach życiowych.
3. Kompetencje przekrojowe. To zdolności do działania w przedszkolu i poza nim: rozwiązywanie problemów, krytyczne i kreatywne myślenie, współpraca, dbanie o innych, kierowanie sobą i dbanie o siebie. Dzieci rozwijają je w zabawie i w sytuacjach edukacyjnych tworzonych przez nauczyciela.
4. Sprawczość dziecka. Dziecko ma mieć realne okazje do podejmowania inicjatywy, współdecydowania, prowadzenia obserwacji, badań i eksperymentów, prezentowania efektów pracy i angażowania się w projekty edukacyjne. Nauczyciel tworzy warunki – nie jest „głównym aktorem” zajęć.
5. Obowiązkowe doświadczenia edukacyjne – zupełnie nowy element podstawy (opisany szerzej poniżej).
6. Jasne zasady dotyczące ekranów i higieny cyfrowej oraz wymóg codziennych zajęć na świeżym powietrzu.
7. Drukowane pomoce jako uzupełnienie. Podstawa wprost wskazuje, że dzieci najlepiej uczą się przez osobiste działanie i zaangażowanie zmysłów, a wszelkie pomoce drukowane (w tym karty pracy) mają charakter uzupełniający – służą utrwalaniu wiedzy i umiejętności, nie są wiodącą formą pracy.

Doświadczenia edukacyjne – nowy obowiązkowy element

Największą praktyczną nowością są doświadczenia edukacyjne – konkretne, praktyczne aktywności, które każde dziecko powinno przeżyć w toku edukacji przedszkolnej. Wzmacniają one kompetencje fundamentalne i przekrojowe oraz budują poczucie sprawczości.

Co najmniej raz w roku szkolnym dziecko:

• jest odbiorcą sztuki – słucha koncertu, ogląda przedstawienie, odwiedza muzeum lub teatr;
• prowadzi i ilustruje obserwacje przyrody;
• pracując w grupie, wysiewa i uprawia warzywa, zioła lub kwiaty;
• pracując w grupie, przygotowuje wspólne wyjście i bierze w nim udział;
• odgrywa uzgodnioną rolę w przygotowaniu występu lub spotkania społeczności lokalnej (np. dzień babci i dziadka, piknik rodzinny);
• uczestniczy w wydarzeniu promującym zdrowy styl życia (np. przedszkolne zawody sportowe);
• prezentuje innym swoją wiedzę lub efekty wspólnych działań (plakat, wystawa, kronika).

Przynajmniej raz w trakcie całej edukacji przedszkolnej dziecko:

• przez minimum 10 kolejnych dni tworzy własne zabawki z różnych materiałów (w tym z odzysku) zamiast zabawek tradycyjnych;
• przygotowuje w grupie makietę wybranej przestrzeni (np. najbliższej okolicy, miasta przyszłości);
• planuje i podejmuje w grupie działanie na rzecz innych (np. młodszych dzieci, osób starszych);
• planuje i robi w grupie zakupy w sklepie.

Dla dyrektora placówki oznacza to nowe zadanie organizacyjne: doświadczenia trzeba zaplanować w kalendarzu roku, przypisać do grup i udokumentować ich realizację – tak, aby przy nadzorze pedagogicznym łatwo było wykazać, że każde dziecko miało do nich dostęp.

Higiena cyfrowa i ekrany w przedszkolu – co mówi nowa podstawa?

Nowa podstawa programowa 2026 wyraźnie porządkuje temat technologii. Z jednej strony wprowadza obszar cyfrowy – dziecko poznaje urządzenia cyfrowe, podstawowe zasady higieny cyfrowej, uczy się dostrzegać zagrożenia związane z Internetem oraz wpływ mediów i reklam na codzienne życie. Z drugiej strony warunki realizacji jednoznacznie wskazują, że:

• dzieci nie korzystają w przedszkolu indywidualnie i samodzielnie z urządzeń ekranowych (wyjątkiem są dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, korzystające z racjonalnych usprawnień);
• nauczyciel korzysta z urządzeń ekranowych do celów dydaktycznych tylko w niezbędnym zakresie, z zachowaniem higieny cyfrowej;
• kształtowanie nawyków higieny cyfrowej jest wspólną odpowiedzialnością nauczycieli i rodziców.

Warto podkreślić: ograniczenie dotyczy pracy dzieci z ekranami, a nie cyfryzacji placówki jako organizacji. Prowadzenie dokumentacji w dzienniku elektronicznym, komunikacja z rodzicami przez aplikację czy elektroniczna ewidencja obecności to narzędzia pracy dorosłych – i to właśnie one pozwalają nauczycielom spędzać mniej czasu nad papierami, a więcej z dziećmi, dokładnie w duchu nowej podstawy.

Zabawa, ruch i zajęcia na świeżym powietrzu

Nowa podstawa mocno akcentuje, że program wychowania przedszkolnego jest realizowany w każdym momencie pobytu dziecka w przedszkolu – także podczas posiłków, czynności porządkowych czy spaceru. Codzienna swobodna zabawa została opisana jako nieodzowny warunek rozwoju dziecka.

Konkretny wymóg organizacyjny: dzieci powinny mieć codziennie zajęcia na świeżym powietrzu oraz co najmniej raz w tygodniu przebywać poza budynkiem przedszkola dłużej niż 1 godzinę. Wyjątkiem są dni z alertami Rządowego Centrum Bezpieczeństwa lub szczególnie niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi. Dla wielu placówek oznacza to konieczność przejrzenia ramowych rozkładów dnia, procedur wyjść oraz organizacji ogrodu przedszkolnego.

Obserwacja, diagnoza i współpraca z rodzicami

W zakresie obserwacji i diagnozy podstawa wskazuje, że nauczyciele obserwują dzieci w możliwie różnorodnych sytuacjach, przekazują rodzicom najważniejsze spostrzeżenia o zachowaniu i rozwoju dziecka, omawiają z nimi wyniki obserwacji i ustalają zakres potrzebnego wsparcia. Dla dzieci rozpoczynających naukę w szkole nauczyciele opracowują diagnozę dojrzałości szkolnej – opartą już na nowych, dziewięciu obszarach osiągnięć.

To dobry moment, aby uporządkować w placówce sposób dokumentowania obserwacji: arkusze i notatki powinny odzwierciedlać nową strukturę obszarów, a wnioski – trafiać do rodziców w sposób systematyczny, nie tylko przy okazji zebrań. Sprawna, bieżąca komunikacja z rodzicami przestaje być „miłym dodatkiem” – jest wprost wpisana w warunki realizacji podstawy.